Bên cạnh kỹ năng viết và lập luận, kỹ năng đọc là một trong những năng lực nền tảng giúp mỗi người tiếp thu kiến thức, mở rộng hiểu biết và phát triển tư duy. Tuy nhiên, không ít người từng gặp tình huống đọc hàng chục trang tài liệu nhưng khi gấp sách lại, gần như không nhớ được nội dung vừa tiếp cận.
Kỹ năng đọc phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tri thức, kinh nghiệm, năng lực và mục đích đọc của mỗi cá nhân. Trong đó, mục đích đọc là yếu tố quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp đọc phù hợp với yêu cầu đọc. Từ đó sẽ giúp các bạn tránh được đọc tràn lan, tốn công sức và quản lý thời gian đọc sách hợp lý.
1.Phương pháp SQ3R: Quy trình đọc chuyên sâu
Đây là kỹ thuật được các sinh viên xuất sắc tại các đại học hàng đầu thế giới sử dụng để nắm bắt giáo trình nhanh nhất:
S – SURVEY (Khảo sát tổng thể)
Đừng vội đọc từng chữ ngay lập tức. Hãy dành 2-3 phút để “quét” qua toàn bộ bài học:
- Tiêu đề & Mục lục: Nắm được “bản đồ” của chương.
- Các tiểu mục (In đậm/In nghiêng): Đây là các ý chính.
- Hình ảnh & Đồ thị: Thường chứa đựng nội dung cốt lõi của cả trang giấy.
- Phần tóm tắt cuối bài: Đọc trước phần này để biết mục tiêu cuối cùng bạn cần đạt được là gì.
Q – QUESTION (Đặt câu hỏi)
Việc đặt câu hỏi giúp não bộ chuyển từ trạng thái “tiếp nhận thụ động” sang “săn tìm thông tin”.
Hãy biến các tiêu đề thành câu hỏi. Ví dụ: Nếu tiêu đề là “Lạm phát phi mã”, hãy tự hỏi: “Lạm phát phi mã là gì?”, “Nguyên nhân nào dẫn đến nó?” và “Hệ lụy của nó đối với sinh viên là gì?”.
R1 – READ (Đọc kỹ)
Lúc này mới là lúc bạn bắt đầu đọc chi tiết. Tuy nhiên, đừng đọc lan man:
- Đọc để tìm câu trả lời cho những câu hỏi bạn đã đặt ra ở
- Tập trung vào các từ khóa (keywords) và các đoạn mở đầu/kết thúc của mỗi đoạn văn.
R2 – RECITE (Nhắc lại/Ghi chép)
Đây là bước quan trọng nhất để đưa kiến thức vào trí nhớ dài hạn.
- Gấp sách lại hoặc che đoạn vừa đọc.
- Tự trả lời câu hỏi bằng ngôn ngữ của chính mình (nói thành lời hoặc viết ra giấy nháp).
Nếu bạn không thể diễn đạt lại, nghĩa là bạn chưa thực sự hiểu. Hãy đọc lại đoạn đó.
R3 – REVIEW (Ôn tập định kỳ)
Học một lần là chưa đủ. Để chiến thắng “đường cong lãng quên”: Ngay sau khi học:
- Xem lại sơ đồ tư duy hoặc các ý chính.
- Sau 24 giờ: Dành 5-10 phút lướt lại các câu hỏi.
- Trước kỳ thi: Bạn chỉ cần nhìn lại bộ câu hỏi và phần trả lời của chính mình thay vì phải đọc lại toàn bộ giáo trình.
2. Kỹ thuật “Skimming” và “Scanning” (Đọc lướt & Đọc quét)
Hãy tập trung vào:
- Câu đầu và câu cuối của mỗi đoạn văn: Thường chứa ý chính (câu chủ đề) và kết luận.
- Các từ in đậm/in nghiêng: Đó là các thuật ngữ chuyên môn bắt buộc phải nhớ.
- Các hộp “Case Study” hoặc “Ví dụ”: Đây là nơi kiến thức lý thuyết được cụ thể hóa thành tình huống thực tế, giúp bạn dễ hình dung hơn là các định nghĩa khô khan
3. Biến nội dung dài thành sơ đồ (Active Recall)
Thay vì dùng bút highlight tô xanh đỏ khắp trang giấy (việc này thực tế rất ít hiệu quả cho trí nhớ), hãy thử:
- Vẽ Mind Map (Sơ đồ tư duy): Kết nối các chương với nhau để thấy được sự liên quan giữa các khối kiến thức.
- Hệ thống Cornell: Chia trang vở làm 3 phần: Từ khóa – Nội dung chi tiết – Tóm tắt. Cách này giúp bạn ôn tập cực nhanh trước kỳ thi.
- Tra cứu từ khóa trên: Tìm nội dung, xem một video diễn giải ngắn gọn về khái niệm đó trước khi quay lại đọc văn bản.
Kỹ năng đọc, phương pháp đọc là yếu tố quan trọng cấu thành văn hoá đọc, sẽ giúp bạn sinh viên có thể tiếp nhận thông tin một cách nhanh chóng, vận dụng tri thức đã đọc một cách nhuần nhuyễn, sáng tạo vào thực tiễn cuộc sống.
Hình thành và phát triển văn hoá đọc là việc làm cần sự kết nối giữa phương pháp và cách tiếp cận kiến thức của người đọc, tuy nhiên phần lớn là từ nhận thức của người đọc. Do đó, đồng thời đưa ra nhiều biện pháp và hình thức nhằm giúp người đọc nâng cao nhận thức và có cái nhìn đúng đắn hơn trong việc đọc sách và để xây dựng cho mình văn hoá đọc phù hợp.
—————————————————
Thông tin liên hệ:
Fanpage: TTC – Thang Long University
Email: ttc@thanglong.edu.vn
